هشدار متخصص کودکان درباره مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک | هر تبی در کودک نیاز به دارو ندارد

به گزارش شهرآرانیوز، دکتر سارا قهرمانی، اظهار کرد: وجود تب در کودک عمدتاً می‌تواند نشانه یک عفونت و گاهی نیز نشانه بیماری‌های غیرعفونی باشد، بنابراین والدین باید تب را به عنوان یک علامت بالینی در نظر بگیرند که نیازمند بررسی و معاینه پزشکی است.

وی افزود: هر تبی لزوماً نیاز به درمان ندارد و در برخی شرایط، درمان تب اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ از جمله زمانی که کودک به بیماری زمینه‌ای قلبی یا ریوی مبتلا باشد یا حال عمومی مناسبی نداشته و ظاهر کودک ناخوشایند و اصطلاحاً «تاکسیک» باشد.

عضو هیأت علمی گروه اطفال دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: در مواردی که دمای بدن کودک به بالای ۳۸.۵ درجه سانتی‌گراد می‌رسد، در بسیاری از موارد درمان تب مورد توجه قرار می‌گیرد، اما درجات پایین‌تر تب ممکن است با اقدامات معمولی مانند تن‌شویه در کودکان برطرف شود.

تب می‌تواند بخشی از پاسخ ایمنی بدن باشد

دکتر قهرمانی با بیان اینکه تب می‌تواند بخشی از پاسخ سیستم ایمنی بدن به عفونت باشد، تصریح کرد: تب، به‌ویژه در عفونت‌های ویروسی، می‌تواند موجب کاهش تکثیر ویروس و در نتیجه کمک به مقابله بدن با عفونت شود.

وی تأکید کرد: بنابراین هر تبی به معنای ضرورت مصرف دارو نیست و درجات خفیف‌تر تب حتی لزوماً نیاز به مصرف استامینوفن نیز ندارند؛ مسئله مهم این است که تب به عنوان یک یافته بالینی که نیازمند بررسی و معاینه توسط پزشک است، مورد توجه قرار گیرد.

افزایش دمای بدن لزوماً به معنای تشنج نیست

عضو هیأت علمی گروه اطفال دانشگاه علوم پزشکی مشهد در ادامه با اشاره به ارتباط تب و تشنج در کودکان گفت: صرف وجود درجه حرارت بالا به تنهایی منجر به تشنج نمی‌شود.

وی افزود: در کودکانی که زمینه صرع یا بیماری‌های نورولوژیک دارند، افزایش دمای بدن می‌تواند خطر تشنج را افزایش دهد، اما در یک کودک سالم که صرفاً تب دارد، کنترل درجه حرارت لزوماً مانع بروز تشنج نمی‌شود و از سوی دیگر، هر افزایش درجه حرارتی نیز الزاماً به تشنج منجر نخواهد شد.

دکتر قهرمانی خاطرنشان کرد: تب و تشنج دو موضوع مرتبط، اما دارای مباحث تشخیصی جداگانه هستند و لازم است والدین درباره اقدام صحیح در صورت بروز تشنج ناشی از تب در کودک سالم آگاهی داشته باشند.

وی افزود: افزایش آگاهی والدین کمک می‌کند در صورت بروز تشنج، بدانند چه زمانی باید به پزشک یا مرکز درمانی مراجعه کنند و چه اقداماتی انجام دهند تا کودک آسیب نبیند و از نگرانی و اضطراب غیرضروری نیز جلوگیری شود.

عضو هیأت علمی گروه اطفال دانشگاه علوم پزشکی مشهد تأکید کرد: این باور که هر تبی باید درمان شود، چون هر تب می‌تواند باعث تشنج شود، باور نادرستی است.

در ادامه حتما بخوانید واکسن روتاویروس از نیمه دوم شهریورماه در دسترس شهروندان خراسان رضوی است

مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک؛ تهدیدی برای سلامت جامعه

این متخصص کودکان در بخش دیگری از سخنان خود با هشدار نسبت به مصرف خودسرانه دارو، اظهار کرد: مصرف آنتی‌بیوتیک بدون تجویز پزشک، خطر ایجاد ارگانیسم‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک را افزایش می‌دهد.

وی افزود: برخی آنتی‌بیوتیک‌ها می‌توانند عوارض مختلف کبدی و کلیوی داشته باشند، اما شاید شایع‌ترین و مهم‌ترین عارضه مصرف بی‌مورد و بی‌رویه این داروها، ایجاد ارگانیسم‌های مقاوم باشد.

دکتر قهرمانی ادامه داد: در حال حاضر با ارگانیسم‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک، هم در محیط‌های بیمارستانی و هم در جامعه مواجه هستیم و در برخی موارد، درمان‌های معمول دیگر پاسخ مناسبی نمی‌دهند.

وی این موضوع را یکی از نگرانی‌های مهم حوزه سلامت جامعه دانست و تأکید کرد: آنتی‌بیوتیک دارویی نیست که والدین بتوانند درباره مصرف آن به صورت خودسرانه تصمیم بگیرند.

دوز آنتی‌بیوتیک در کودکان باید توسط پزشک تعیین شود

عضو هیأت علمی گروه اطفال دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اهمیت تعیین دقیق دوز دارو در کودکان گفت: مصرف آنتی‌بیوتیک، به‌خصوص در کودکان، نیازمند تنظیم دقیق دوز توسط پزشک است و تصمیم‌گیری درباره مقدار و ضرورت مصرف آن به سادگی توسط والدین امکان‌پذیر نیست.

وی افزود: بسیاری از والدین نمی‌دانند دوز صحیح یک آنتی‌بیوتیک چقدر است، چه مقدار از دارو باید مصرف شود و اساساً آیا کودک به آنتی‌بیوتیک نیاز دارد یا خیر.

دکتر قهرمانی تصریح کرد: تشخیص ضرورت مصرف آنتی‌بیوتیک نیز موضوعی نیست که والدین بتوانند صرفاً بر اساس علائم ظاهری درباره آن تصمیم بگیرند؛ چراکه شباهت علائم بیماری به معنای یکسان بودن بیماری نیست.

وی خاطرنشان کرد: اینکه یک کودک در گذشته با علائم مشابه، آنتی‌بیوتیک دریافت کرده و بهبود یافته است، به این معنا نیست که در مراجعه بعدی و با علائم مشابه نیز همان آنتی‌بیوتیک انتخاب مناسبی خواهد بود.

کدام علائم کودک نیازمند بررسی جدی است؟

دکتر قهرمانی در ادامه با اشاره به علائم هشداردهنده در کودکان اظهار کرد: برخی علائم و نشانه‌ها می‌توانند بیانگر بیماری جدی باشند و در چنین شرایطی، کودک نیازمند بررسی پزشکی و در صورت لزوم ارجاع یا اعزام به بیمارستان است.

وی از خواب‌آلودگی و بی‌حالی به عنوان برخی از این علائم نام برد و افزود: بی‌قراری کودک و کاهش سطح هوشیاری نیز از جمله نشانه‌هایی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند.

این متخصص کودکان با توجه به حوزه تخصصی خود در بیماری‌های ریه کودکان، «سختی تنفس» را از علائم مهم و هشداردهنده دانست و گفت: سرفه‌های شدید، زیاد و بدون توقف نیز نیازمند توجه هستند.

وی اضافه کرد: به‌ویژه سرفه‌ای که حالت مزمن پیدا کرده و بیش از چهار هفته ادامه داشته باشد، نیازمند بررسی پزشکی است و نباید از کنار آن به سادگی عبور کرد.

دکتر قهرمانی، استفراغ‌های مکرر و تشنج را نیز از دیگر علائمی عنوان کرد که نیازمند مراجعه و بررسی پزشکی هستند.

وی همچنین به «ناله بازدمی» اشاره کرد و گفت: وجود چنین علامتی نیز باید جدی گرفته شود و کودک در این شرایط نیازمند ارزیابی پزشکی است.

عضو هیأت علمی گروه اطفال دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت شناسایی به‌موقع علائم خطر در کودکان اظهار کرد: در مواردی که علائم هشدار وجود دارد، لازم است کودک مورد بررسی قرار گیرد و در صورت نیاز، برای ادامه درمان یا بررسی‌های بیشتر به بیمارستان اعزام شود.

وی افزود: پزشکان عمومی و پزشکان خانواده نیز برای شناسایی کودکان پرخطر، ابزار‌ها و راهنما‌های مشخصی در اختیار دارند که به آنها کمک می‌کند موارد نیازمند ارجاع یا اعزام را از مواردی که امکان مدیریت سرپایی آنها وجود دارد، تفکیک کنند.

دکتر قهرمانی خاطرنشان کرد: در قالب این راهنما‌ها و چارت‌های مورد استفاده پزشکان، مشخص می‌شود که کودک در چه شرایطی نیاز به ارجاع، اعزام و درمان جدی دارد و در چه مواردی می‌توان او را به صورت سرپایی و با توصیه‌های لازم به والدین مدیریت کرد.

وی تأکید کرد: هدف از این رویکرد، هم شناسایی سریع کودکان پرخطر و جلوگیری از تأخیر در درمان موارد جدی و هم پیشگیری از اقدامات و درمان‌های غیرضروری در کودکانی است که نیاز به مداخلات شدید ندارند.

دکتر قهرمانی در پایان گفت: تب در کودک باید یک علامت بالینی تلقی شود که نیاز به بررسی دارد، نه اینکه والدین صرفاً با مشاهده افزایش درجه حرارت، به صورت خودسرانه دارو مصرف کنند. همچنین در مورد آنتی‌بیوتیک نیز تصمیم‌گیری باید بر عهده پزشک باشد تا از مصرف بی‌رویه دارو، بروز عوارض و افزایش مقاومت آنتی‌بیوتیکی جلوگیری شود.